همگى ثبت و ضبط ، و براى روز موعود نگهدارى مىشود ، و شهودى كه گرداگرد وجود شما را فرا گرفته‌اند ، اعم از فرشتگان ، و اعضاى پيكر و شبها و روزها ، و مانند آن همه اين كارها را زير نظر دارند و در آن روز گواهى مىدهند ( 1 ) . لذا بعد از اين سوگندها مىفرمايد : « مرگ و عذاب بر صاحبان گودال شكنجه باد » ! ( * ( قُتِلَ أَصْحابُ الأُخْدُودِ ) * ) . « همان گودالهاى پرآتش و پرهيزم كه شعله‌هاى عظيم داشت » ( * ( النَّارِ ذاتِ الْوَقُودِ ) * ) . « در آن هنگام كه در كنار آن گودال آتش ( با خونسردى ) نشسته بودند » ( * ( إِذْ هُمْ عَلَيْها قُعُودٌ ) * ) . « و آنچه را كه نسبت به مؤمنان انجام مىدادند تماشا مىكردند » ! ( * ( وَهُمْ عَلى ما يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ ) * ) . « اخدود » به گفته « راغب » در « مفردات » به معنى شكاف وسيع و عميق و گسترده در زمين است ، يا به تعبير ديگر گودالها و خندقهاى بزرگ را گويند ، و جمع آن « اخاديد » و در اصل از « خد » انسان گرفته شده كه به معنى دو

--> ( 1 ) بنا بر اين جواب قسم در اينجا محذوف است ، و جمله « * ( قُتِلَ أَصْحابُ الأُخْدُودِ ) * » يا « * ( إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ ) * » بر آن دلالت دارد ، و در تقدير چنين است « اقسم بهذه الامور * ( إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ ) * معذبون ملعونون كما لعن اصحاب الاخدود » .